Redakcja generatordlafirm.pl
Wpisanie nazwy w wyszukiwarkę i brak wyników nie oznacza, że jest wolna. Nazwa może być zapisana w rejestrze, do którego Google nie zagląda, albo chroniona jako znak towarowy, czego w wynikach wyszukiwania nie widać wcale. Sprawdzenie zajmuje kwadrans i wymaga zajrzenia w cztery miejsca. Ten poradnik prowadzi przez nie po kolei, a na końcu podpowiada, co zrobić, gdy nazwa okaże się zajęta.
W skrócie
- Nazwę firmy sprawdzasz w czterech miejscach: CEIDG, KRS, baza znaków towarowych i rejestr domen.
- Zajęta to nie to samo co zastrzeżona. Inna firma może działać pod podobną nazwą zupełnie legalnie, a jednocześnie nazwa nikomu nieznana bywa chroniona znakiem towarowym.
- Prawo ochronne na znak towarowy trwa 10 lat od daty zgłoszenia i można je przedłużać o kolejne 10 lat.
- Nazwa jednoosobowej działalności musi zawierać imię i nazwisko właściciela. Resztę dobierasz dowolnie.
- Wyszukiwarki CEIDG i KRS są jawne i bezpłatne, a całe sprawdzenie zajmuje około kwadransa.
Krok 1. Sprawdź CEIDG
Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej obejmuje jednoosobowe działalności gospodarcze oraz wspólników spółek cywilnych. To tam trafia większość małych firm w Polsce, więc od tego rejestru zacznij.
Wyszukiwarka jest jawna i bezpłatna. W wyszukiwarce CEIDG wpisz interesujące Cię słowo w polu nazwy firmy. Warto sprawdzić kilka wariantów zapisu: z polskimi znakami i bez nich, łącznie i rozdzielnie, w liczbie pojedynczej i mnogiej.
Pamiętaj o jednej rzeczy, która myli najczęściej. Nazwą jednoosobowej działalności jest imię i nazwisko przedsiębiorcy, a wszystko inne to dodatek. Biznes.gov.pl ujmuje to tak: „W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej nazwa musi zawierać co najmniej imię i nazwisko”. Dlatego w CEIDG znajdziesz dziesiątki firm z tym samym członem opisowym, różniących się wyłącznie nazwiskiem właściciela.
Krok 2. Sprawdź KRS
Krajowy Rejestr Sądowy prowadzi ewidencję spółek prawa handlowego, czyli między innymi spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjnych, komandytowych, a także fundacji i stowarzyszeń. Jeśli planujesz spółkę albo chcesz sprawdzić, czy pod wybraną nazwą nie działa już podmiot z tej grupy, zajrzyj do wyszukiwarki KRS.
Tu obowiązuje ostrzejsza zasada niż w CEIDG. Firma spółki ma dostatecznie odróżniać się od firm innych przedsiębiorców działających na tym samym rynku. Sąd rejestrowy potrafi odmówić wpisu, gdy nazwa jest zbyt bliska istniejącej.
Krok 3. Sprawdź znaki towarowe
To krok, który pomija najwięcej osób, i to on kosztuje najwięcej, gdy się o nim zapomni. Nazwa może nie występować w żadnym rejestrze przedsiębiorców, a mimo to być chroniona jako znak towarowy.
Sprawdź trzy bazy:
- Urząd Patentowy RP prowadzi wyszukiwarki polskich zgłoszeń i praw ochronnych.
- TMview obejmuje znaki z całej Unii Europejskiej i wielu krajów spoza niej.
- eSearch EUIPO pokazuje znaki unijne, chronione jednocześnie we wszystkich państwach członkowskich.
Ochrona nie trwa wiecznie, więc data ma znaczenie. Zgodnie z ustawą Prawo własności przemysłowej „Czas trwania prawa ochronnego na znak towarowy wynosi 10 lat od daty zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym”, a prawo „przedłuża się o dalsze 10 lat ochrony, o ile uiszczona zostanie opłata za dalszy okres ochrony”. Znak sprzed dwunastu lat, którego nikt nie przedłużył, już nie chroni niczego.
Zwróć też uwagę na zgłoszenia w toku, nie tylko na prawa udzielone. Po ogłoszeniu o zgłoszeniu biegnie termin na sprzeciw: „W terminie 3 miesięcy od daty ogłoszenia o zgłoszeniu znaku towarowego” uprawniony do wcześniejszego znaku może się sprzeciwić, a termin ten nie podlega przywróceniu.
Krok 4. Sprawdź domenę i media społecznościowe
Nazwa bez wolnej domeny to nazwa niepełna. Sprawdź dostępność w rejestrze domen .pl, a przy okazji .com oraz nazwy profili na tych platformach, z których faktycznie będziesz korzystać.
Zajęta domena nie przesądza sprawy. Czasem wystarczy dodać człon opisowy albo wybrać inną końcówkę. Jeśli jednak pod tą domeną działa konkurencyjna firma z tej samej branży, potraktuj to jak sygnał ostrzegawczy, a nie drobiazg.
Szukaj wariantów zapisu, nie tylko dokładnego brzmienia
Wyszukiwarki rejestrów dopasowują ciąg znaków, a nie znaczenie. Wpisanie jednej wersji nazwy i brak trafień mówi więc tylko tyle, że nikt nie zapisał jej dokładnie tak samo. Przejdź przez kilka wariantów, zajmie to minutę, a wyłapuje większość przeoczeń.
Polskie znaki. Sprawdź zapis z ogonkami i bez nich. „Żurawiński” i „Zurawinski” to dla wyszukiwarki dwa różne ciągi, a w rejestrach funkcjonują oba, bo część przedsiębiorców celowo rejestruje wersję uproszczoną pod domenę i adres e-mail.
Odmiana. Rejestry przechowują nazwę w takiej formie, w jakiej ją zgłoszono. „Parkiet Mistrz”, „Parkietu Mistrza” i „Parkietowy Mistrz” nie znajdą się nawzajem. Wpisz sam rdzeń, na przykład „parkiet”, i przejrzyj listę, zamiast szukać pełnej frazy.
Pisownia łączna i rozdzielna. „DrewnoStyl”, „Drewno Styl” i „Drewno-Styl” to trzy zapisy tej samej nazwy. Sprawdź wszystkie trzy, a przy nazwach dwuczłonowych także wersję z łącznikiem.
Liczba i rodzaj. „Parkieciarz” kontra „Parkieciarze”, „Podłoga” kontra „Podłogi”. Zdrobnienia i liczba mnoga bywają zarejestrowane osobno.
Brzmienie. Na koniec przeczytaj nazwę na głos i zapisz tak, jak usłyszałby ją ktoś przez telefon. „Kwadro” i „Quadro” brzmią identycznie, a przy ocenie podobieństwa liczy się także warstwa fonetyczna.
Zajęta, zastrzeżona, podobna: trzy różne sytuacje
Większość nieporozumień bierze się z mieszania tych pojęć. Poniższa tabela porządkuje, co właściwie sprawdziłeś i co z tego wynika.
| Sytuacja | Gdzie to widać | Co to znaczy dla Ciebie |
|---|---|---|
| Nazwa zajęta w rejestrze | CEIDG, KRS | Ktoś już działa pod tą nazwą. Przy jednoosobowej działalności bywa dopuszczalne, przy spółce zwykle nie. |
| Nazwa zastrzeżona jako znak towarowy | UPRP, TMview, EUIPO | Właściciel ma prawo wyłączne. Użycie w tej samej branży grozi sporem, niezależnie od rejestrów. |
| Nazwa podobna, nie identyczna | wszystkie powyższe | Najtrudniejszy przypadek. Liczy się ryzyko wprowadzenia klienta w błąd, a nie identyczność znaków. |
| Nazwa wolna wszędzie | brak trafień | Zielone światło. Rozważ zastrzeżenie, jeśli budujesz markę na lata. |
Podobna nazwa: kiedy naprawdę jest problemem
To najtrudniejszy przypadek, bo prawo nie stawia tu granicy wyrażonej w procentach. Liczy się skutek, czyli czy klient może pomylić obie firmy.
Ustawa Prawo własności przemysłowej mówi o znaku „identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje, w szczególności ryzyko skojarzenia znaku zgłoszonego ze znakiem wcześniejszym”. Kluczowe są dwa warunki naraz: podobieństwo oznaczeń oraz podobieństwo towarów lub usług. Ta sama nazwa w zupełnie odległej branży zwykle nie tworzy kolizji, choć przy markach renomowanych ochrona sięga szerzej.
Oceniając ryzyko, zestaw trzy warstwy: wizualną (zapis, długość, układ liter), fonetyczną (jak brzmi wypowiedziana) oraz znaczeniową (z czym się kojarzy). Podobieństwo w jednej warstwie bywa neutralne, w dwóch zapala żółte światło, w trzech naraz oznacza realny problem.
Świadome zbliżanie się do cudzej nazwy
Osobna sprawa to sytuacja, w której nazwa powstała po to, żeby przypominać istniejącą markę. Przedsiębiorcy robią to czasem świadomie, licząc na ruch z pomyłki albo na skojarzenie z rozpoznawalnym konkurentem. To najgorszy z możliwych pomysłów i ma dwa wymiary.
Pierwszy jest rejestrowy. Ustawa wprost wymienia wśród przeszkód sytuację, w której zgłoszenie „zostało zgłoszone w złej wierze”. Urząd może odmówić rejestracji, a udzielone już prawo daje się na tej podstawie unieważnić, nawet po latach.
Drugi jest finansowy. Uprawniony, którego prawo naruszono, może żądać „zaniechania naruszania, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia również naprawienia wyrządzonej szkody”. Zawinienie, a więc świadome działanie, otwiera drogę do odszkodowania, nie tylko do nakazu zaprzestania. Marka zbudowana na cudzym podobieństwie bywa więc kosztowna dokładnie w momencie, w którym zaczyna zarabiać.
Praktyczny wniosek jest prosty. Jeśli przy wymyślaniu nazwy pojawia się myśl „to trochę jak u konkurencji, ale wystarczająco inne”, potraktuj ją jako sygnał ostrzegawczy, a nie pomysł.
Co zrobić, gdy nazwa jest już zajęta
Nie zaczynaj od walki o zajętą nazwę, bo to najdroższa z możliwych dróg. Sprawdź po kolei trzy tańsze wyjścia.
Zmodyfikuj nazwę. Dodanie członu opisowego, nazwy miasta albo zmiana szyku często wystarczy, żeby wyjść poza kolizję. Uważaj tylko, by modyfikacja nie była kosmetyczna, bo podobieństwo ocenia się całościowo.
Zmień branżę odniesienia. Znaki towarowe chronią oznaczenie w konkretnych klasach towarów i usług. Ta sama nazwa w zupełnie innej branży bywa dopuszczalna, choć przy markach rozpoznawalnych ochrona sięga szerzej.
Wybierz inną nazwę. Najszybsza droga, gdy dopiero zaczynasz i nie masz jeszcze klientów przywiązanych do marki. Wpisz profil działalności w generator nazw firm, a dostaniesz listę propozycji wraz z krótkim uzasadnieniem każdej. Wybraną nazwę sprawdź potem tak samo jak każdą inną, przechodząc cztery kroki opisane wyżej. Jak podejść do wyboru świadomie, opisaliśmy w poradniku jak wybrać oryginalną nazwę dla firmy.
Pięć błędów, które kosztują najwięcej
- Sprawdzenie wyłącznie w Google. Wyszukiwarka nie zna zawartości rejestru znaków towarowych.
- Zatrzymanie się na CEIDG. Spółki są w KRS, a znaki w UPRP. Jeden rejestr to jedna trzecia odpowiedzi.
- Szukanie tylko dokładnego brzmienia. Sprawdź warianty zapisu, odmiany i wersje bez polskich znaków.
- Pominięcie zgłoszeń w toku. Znak zgłoszony, ale jeszcze niezarejestrowany, też blokuje.
- Zamówienie logo i wizytówek przed sprawdzeniem. Kolejność odwrotna niż powinna, a koszt poprawki rośnie z każdym wydrukowanym nośnikiem.
Kiedy warto pójść do rzecznika patentowego
Samodzielne sprawdzenie wystarczy, gdy zakładasz małą, lokalną działalność i nazwa nie ma trafień w żadnej z baz. Rzecznik patentowy przydaje się wtedy, gdy stawka rośnie.
Warto się do niego wybrać w trzech sytuacjach: gdy znalazłeś nazwę podobną i nie umiesz ocenić ryzyka, gdy zamierzasz zastrzec znak i chcesz dobrze dobrać klasy towarów i usług, oraz gdy planujesz działalność poza Polską. W pozostałych przypadkach kwadrans z czterema wyszukiwarkami załatwia sprawę.
Najczęstsze pytania
Gdzie sprawdzić, czy nazwa firmy jest zajęta?
W czterech miejscach: CEIDG dla jednoosobowych działalności, KRS dla spółek, bazach Urzędu Patentowego RP oraz TMview dla znaków towarowych, a na końcu w rejestrze domen. Dopiero komplet daje odpowiedź.
Czy nazwa firmy musi być unikalna?
Nazwa spółki ma dostatecznie odróżniać się od firm innych przedsiębiorców działających na tym samym rynku i nie może wprowadzać w błąd. Przy jednoosobowej działalności wyróżnikiem jest imię i nazwisko, więc identyczne człony opisowe zdarzają się często.
Jak sprawdzić, czy nazwa firmy jest zastrzeżona?
Przez wyszukiwarki Urzędu Patentowego RP, TMview oraz eSearch EUIPO. Szukaj zarówno praw udzielonych, jak i zgłoszeń w toku, i sprawdzaj datę, bo ochrona wygasa po 10 latach, o ile nikt jej nie przedłużył.
Czy jeśli nazwa jest wolna w CEIDG, to mogę jej używać?
Niekoniecznie. Brak wpisu w CEIDG nie mówi nic o znakach towarowych ani o spółkach z KRS. Wolna nazwa w jednym rejestrze to przesłanka, nie rozstrzygnięcie.
Co zrobić, gdy nazwa jest podobna, ale nie identyczna?
Oceń, czy klient mógłby pomylić obie firmy, biorąc pod uwagę branżę, brzmienie i zapis. Gdy działacie w tej samej branży, ryzyko jest realne i wtedy warto skonsultować sprawę z rzecznikiem patentowym.
Sprawdź, zanim zamówisz logo
Kwadrans w czterech wyszukiwarkach jest wielokrotnie tańszy niż zmiana nazwy po roku działalności, przepisywanie umów i budowanie rozpoznawalności od zera. Zacznij od CEIDG i KRS, potem znaki towarowe, na końcu domena. Jeśli któraś z baz zapali czerwone światło, wygeneruj nowe propozycje nazw i sprawdź je w tej samej kolejności, zamiast naciągać nazwę, która już do kogoś należy.
